İnsan yaşamında bazı sorular vardır ki gölgemiz gibi bizi takip eder: “Hayatım önceden yazılmış bir senaryo mu?”, “Gerçekten özgür müyüm?”, “Başımıza gelenler kader mi, yoksa seçimlerimizin sonucu mu?” Çoğu insan bu sorulara tek bir cevap arar. Oysa hakikat çoğu zaman tek boyutlu değildir; farklı bilinç seviyelerinden bakıldığında farklı yüzlerini gösterir.
Çocukken kendimizi kaderin kurbanı sanırız. Hayat bize olur, olaylar bizi sürükler ve biz sadece sonuçlarına katlanırız. Daha sonra kişisel gelişimle, psikolojiyle veya spiritüel öğretilerle karşılaşırız. Bu kez yeni bir farkındalık doğar: “Kaderimi ben yaratıyorum.” Bu, kurban bilincinden çıkıp sorumluluk almaya davet eden önemli bir aşamadır.
Fakat içsel yolculuk burada sona ermez. Bilincin daha derin katmanlarına indikçe insan farklı bir gerçeği fark etmeye başlar: Sadece kaderi yaratan ben değilim, kader de beni yaratıyor. Benim seçimlerim yaşamı şekillendirirken, yaşam da beni dönüştürüyor. Böylece özne ile nesne, bakan ile bakılan arasındaki sınırlar yavaş yavaş incelmeye başlıyor.
Tasavvufun merkezinde yer alan Vahdet-i Vücut anlayışı da tam olarak bu noktaya işaret eder. Yaratanın, yaratılanın ve yaratımın birbirinden ayrı olmadığı daha geniş bir hakikate… Bu bakış açısında insan artık ne tamamen kurbandır ne de her şeyi kontrol eden mutlak bir güçtür. Yaşamın içinde, yaşamla birlikte akan bilinçli bir katılımcı hâline gelir.
Modern bilim de bazı yönleriyle bu sorgulamaya ilham veriyor. Kuantum fiziğinde bir parçacık bazen dalga, bazen parçacık gibi davranabiliyor. Kuantum fiziği bize gözlem ile ölçüm arasındaki ilişkinin düşündüğümüzden çok daha karmaşık olduğunu gösteriyor. Elbette bu, popüler kültürde sıkça söylendiği gibi “düşündüğün her şeyi yaratırsın” anlamına gelmiyor.
Ancak kuantum dünyasının ortaya koyduğu önemli bir gerçek var: Gerçeklik ilk bakışta göründüğünden çok daha derin ve çok boyutlu olabilir. Tıpkı kader ve özgür irade meselesinde olduğu gibi, aynı olaya farklı bilinç seviyelerinden bakıldığında farklı sonuçlara ulaşılabilir. Bir seviyede her şey kader gibi görünürken, başka bir seviyede özgür irade ön plana çıkar. Daha geniş bir perspektifte ise bu ikisinin birbirini dışlamadığı fark edilir.
Modern insanın en çok enerjisini tüketen şeylerden biri sürekli direnç göstermektir. Yalnızlığa, başarısızlığa, hastalığa ya da kaybetme korkusuna karşı verilen bitmeyen iç savaş, yaşam enerjisinin büyük kısmını tüketir. Zihin sürekli “Bu olmamalıydı” diyerek gerçeklikle mücadele eder. Oysa çoğu zaman acıyı büyüten şey olayın kendisinden çok ona karşı geliştirdiğimiz dirençtir.
Gözlemlemeyi öğrenen kişi farklı bir kapı keşfeder. Savaşmak yerine görmeye, bastırmak yerine anlamaya, kaçmak yerine deneyimle kalmaya başlar. İşte o zaman problem kimliğin merkezinden çıkar ve sadece yaşanan bir deneyime dönüşür. Gerçek dönüşüm ve şifa çoğu zaman tam da burada başlar.
Bizi sıkıştıran şey çoğu zaman olayın kendisi değil, onunla kurduğumuz özdeşliktir. Bilinç geliştikçe insan kaderi kontrol etmeye çalışmaktan vazgeçer. Onun yerine yaşadıklarını farkındalıkla gözlemlemeyi öğrenir. Paradoks şudur ki, kontrol etme ihtiyacı azaldıkça yaşamla uyumlu yaratım gücü artmaya başlar.
İnsan bilincinin yolculuğu çoğu zaman üç aşamadan geçer. Önce kaderin kurbanı olduğunu düşünür. Sonra kaderinin yaratıcısı olduğunu düşünür. Daha sonra ise yaratanla yaratılanın ve yaratımın birbirinden ayrı olmadığını fark etmeye başlar.
Belki de hakikat ne sadece kaderdir ne de sadece özgür irade. Belki de ikisi, aynı gerçeğin farklı bilinç seviyelerinden görünen yüzleridir. İşte o noktada soru değişir. “Kader nedir?” sorusu geri çekilir ve yerini daha derin bir soru alır:
“Tüm bu deneyimi yaşayan, ‘ben’ dediğim kişi kim?”
İçsel yolculuk tam da bu sorunun samimiyetle sorulduğu yerde derinleşmeye başlar. Vudd-i Meveddet Programı’nın 2. Seviyesi olan Kuantum Alan ve Vahdet-i Vücut derslerinde, kaderin, özgür iradenin ve bilincin bu çok boyutlu doğasını hem tasavvufun derinliklerinden hem de modern bilimin pencerelerinden birlikte araştırıyoruz.
Sevgilerimle,
Gülenay Pema 🪷
